Gönderen Konu: Tamirat: Oric Atmos  (Okunma sayısı 10600 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Tamirat: Oric Atmos
« : 22 Kasım 2014, 20:33:26 »
Kafamda (ve masamda, raflarda) paralelde bir çok retro proje olmasına rağmen bazen stack'de bekleyen tamir işlerine el atıyorum.

Bu sefer de karşımızda 80'lerden bir retro esinti; Oric Atmos !!!



Hemen söyleyeyim benim 80'lerde Oric Atmos'um yoktu. Adını bile duymamıştım. Bu bilgisayar bir arkadaşın, ve bir muhabbet esnasında sorunlu bir oric bilgisayarı olduğundan bahsetmişti ben de "bi bakalım" demiştim :)

Uzuuuun süredir tamir sepetimde bekleyen bir retro. Diğer esas projelerime geri dönüş yapmadan önce sepetimi temizlemeye (ve verdiğim sözleri tutmaya) karar vererek ele aldığım son iş.

Yine belirteyim ki hayatımda Oric görmemiştim. İlk defa dokunacağım bir retro olduğundan, daha tornavida değdirmeden biraz hazırlık yapmam akıllıca olur...

Oric servis kitapçığı iyi bir başlangıç olacak...



Ben gerek retro gerekse de gerçek hayattaki işlerimde biraz geri kafalıyımdır ve tablet dünyasında bile çoğunlukla bir şeyleri bastırarak "hard copy" üzerinden okumayı tercih ederim (greenpeace duymasın ama ne yapayım). Ayrıca RTFM felsefesine de gönülden bağlıyımdır ;)

Neyse, servis kitapçığı zaten günümüz teknolojileri ile kıyaslandığında "fındık fıstık" kıvamında, 50-60 sayfa bişeymiş. Bir nefeste okuyorum ve tamirata başlıyorum...

Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #1 : 22 Kasım 2014, 20:52:33 »
Daha tamirata başlamadan önce sorunun ne olduğunu görmek lazım değil mi? Buradaki anahtar kelime "görmek" :) Bu alet ne şekilde görüntü verir acaba ???

Okuduklarımdan sonra bu Oric'e karşı saygım artmaya başladı. Yani siyah turuncu görünümü her ne kadar bir daktilo görüntüsünde olsa da yine de şık ancak kaputun altında cevherler saklanıyormuş...

Bu alet RGB görüntü verebiliyormuş.



RF'i saymıyorum zira bu retroların RF çıkışlarına sync olacak alet yok elimde. Çalışma masamda monitör olarak kullandığım Samsung LCD TV RF'ten bağladığım "hiçbir" retro cihaza sync olamadı. Sanırım "adet yerini bulsun" tadında bir RF demodülatör koymuşlar alete...

Aslında RF'den bağlayabileceğim TV var evde de, şimdi git çocuğun odasına miki'li TV'yi sök, gece gece patırtı kütürtü v.s.  :P

O yüzden önce Oric'den RGB görüntü alabilmek için bir kablo yapmam gerektiğini anladım. Oric'in RGB video çıkışı için kullandığı DIN soketine bakınca "ben bu soketi hatırlıyorum" dedim... Evet var bende bu soketlerden!!! Commodore 64 görüntü kablosu soketi bu!!!

Ahanda buldum işte kablo sepetini kurcalayınca... :)


Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #2 : 22 Kasım 2014, 21:00:53 »
Elimdeki fazlalık Commodore 64 görüntü kablolarından birisini bu iş için feda ediyorum zira aynı soketi kullansalar da Commodore 64 ile tamamen farklı pin (ve teknoloji) diziliminde Oric'in RGB kablosu...



1. Red
2. Green
3. Blue
4. SYNC
5. Ground

Bu pin dizilimine göre eski Luma-Chroma kablosunu söküp yeni kabloyu oluşturuyorum...



Cuk oturdu yerine :)



Kablonun diğer ucu uygun voltajlara düşürülerek bir SCART kablosuna veya bir 1084 monitöre bağlanabilir. Ancak ben atölye masamda halihazırda arcade boardları denemek için kullandığım upscaler'a bağlıyorum (GBS-8220)

Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #3 : 22 Kasım 2014, 21:07:18 »
Şimdi aleti deneyebiliriz...

Oric'le birlikte bir de orijinal adaptörü mevcut. Deneme yapmadan önce adaptörün voltajını ve polaritesini ölçmekte fayda var. Sonuçta 30 yıllık bir adaptör, yılanmı çıkacak çiyan mı çıkacak bilmek lazım ;)



Ehh, tehlikesiz bir 12V. AC de değil... Takıyorum Oric'e ve ilk görüntüler gelmeye başlıyor. Aynı zamanda Oric'in dahili hoparlöründen cazırtılar cuzurtular şeklinde inanılmaz parazitler...


Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #4 : 22 Kasım 2014, 21:22:40 »
Şimdi sorunun "zuhur" etmiş hali bu. Buradan birkaç değerli sonuca hemen varabiliyorum.

1) Hoparlör çalışıyor  :P
2) Oric'in Voltaj regülatör kısmı çalışıyor.
3) Görüntü devresi çalışıyor belli ki, hoplama zıplama olmadan pürüzsüz bir snyc sinyali gönderiyor. Ayrıca karman çorman olsa da renkli bir görüntü alıyoruz...

Oric servis kitapçığında adaptörü önce duvara takıp sonra Oric'e bağlamamız gerektiğini okumuştum. Sebebi CPU'ya gönderilecek ilk RESET sinyalinin bir işe yarayabilmesi için bir kaç clock cycle geçmesi gerekirmiş. Eğer adaptörü önce oric'e bağlayıp sonra duvar prizine bağlarsak bu ilk bir kaç mili saniyelik sürede adaptörün içindeki büyük kondansatör dolamaz ve Oric'in tüm bileşenlerini besleyebilecek voltaja ulaşamazmış. İlk RESET'de çöpe gideceğinden ekranda böyle kargacık burgacık şeyler oluşabilirmiş.

Adaptörü bu şekilde de takıp çıkartmama rağmen görüntüde bişr değişiklik olmadı. Oric boot edemiyor kısaca. Başka bir sorun var...

Şimdi artık Oric'i açıp sorunu daha detaylı bir şekilde inceleyebiliriz. Oric'i ters çevirip vidalarını sökmeye başlıyorum.



Ancak tüm vidaları sökmeme rağmen kasa hala açılmıyor. Sanırım bu etiketin altında da gizli bir vida var...



Hmmm, bu etiketi sökersem alet garanti kapsamı dışında kalacak  ::)

Garanti süresinin 30 yıl önce bittiği düşünülürse işleme devam edebiliriz. Ancak etiket bereket kağıt değil, metal. O yüzden retro görünümün bir parçası olduğundan "kibarca"sökeceğim. Klasik ısınınca koyveren bir tutkal kullanıldığını varsayıyorum. Bu yüzden ısı tabancası ile önce hafifçe ısıtıyorum etiketi...



Sonra plastiğe de zarar vermeyecek bir tornavida ile hafifçe metal etiketi dürtüyorum...



Gizli vida ortaya çıktı ;)

Ve işte karşınızda Oric ATMOS!!!


Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #5 : 22 Kasım 2014, 21:44:21 »
Bi dakka yaa, bu görüntü hiç yabancı değil. Parçaların yerleşimi falan...

Ama bu zx spectrum'a çok benziyor  :o

Bu aletin tarihçesini pek bilmiyorum ama ortada bi kopyacılık olduğu kesin. Ya Sir Sinclair bundan ya bunlar Sir Sinclair'den bişeyleri kopyalamışlar!!!

Önce klavyeyi ana PCB'den ayırmak lazım...



Neyse, parçalara bakınca farklılıklar ortaya çıkıyor. Öncelikle yapı benzer olsa da (Sol tarafya RAM'ler, sağ tarafta ROM ve CPU, ortada ise tüm bunları tutkal gibi birleştiren bir denetleyici özel entegre - ULA) Oric'in en büyük farkı Commodore 64'de ağabey'i kullanılan Mostek 6502 işlemcisi... Ayrıca spectrum'un aksine membran yerine switch'li bir klavye kullanımı tercih edilmiş...

İncelemeye önce CPU'dan başlıyorum. Bu aletler yapısal olarak bir arcade board kadar karmaşık ancak. Bu tarz ekran görüntüsüyle açılan boardlarda da yaptığım ilk kontrolle başlıyorum işe, CPU'nun RESET ve CLOCK pinlerini kontrol ediyorum...



Güzel net bir clock sinyali alıyoruz. Demekki kristal osilatör kısımları çalışıyor. RESET ise sabit 5V civarında. Yani bu kısımlarda sorun yok.

Data ve adres hatlarına bakınca aktivite görüyorum. Yani hat kopukluğu vs de yok. Sorun CPU'da değilse muhtemel ya ROM'da (ROM zamanla silinmeye başladıysa yanlış kod sebebiyle CPU çakılıyor) ya da RAM'lerde (zaten geriye pek de bişey kalmadı :) )

Tamir ettiğim spectrum'lardan tecrübem genelde bu eski DRAM'ların ömürlerini yavaş yavaş doldurmalarından ötürü bozulmaları. Pinti (ehm! tutumlu diyelim) Sir Sinclair'in aksine RAM olarak daha pahalı 4164 DRAM'lar kullanılmış ORIC'de. Spectrumlarda kullanılan 4116 RAM'ler leblebi gibi bozuluyor ancak 4164'ler daha sağlam...



Yine de bir RAM avına çıkmak gerekecek. Bunların hangisinin arızalı olduğunu anlamak için maalesef hepsini tek tek sökmek gerekiyor. Bunun servis kitapçığına göre en kolay yolu Vcc (yani çipe power veren) bacağını kesmek. Böylece arızalı olan RAM devre dışı kalınca alet açılırmış (Spectrum'larda olduğu gibi)

Bu şekilde bir tamirat tekniğini pek sevmem. Benim ertesine güne yetiştirmem Oric'lerim olmadığından zamanım var. O yüzden RAM çiplerine bu şekilde zarar vermeden hepsini kibarca sökmeye ve entegre soketleri kullanmaya karar veriyorum.  Hem ileride başka RAM çipleri bozulursa tamir eden kişi entegre soketleri kullandığımdan çipleri tek tek kolayca sökerek sorunlu olanı kolayca bulabilir...

30 dakika sonra ...



15 dakika daha sonra ...



5 dakika daha sonra ...



Şimdi tek tek RAM'leri çıkartıp deneme yapabilirim...

Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #6 : 22 Kasım 2014, 21:53:48 »
Öncelikle bana pek bir güven vermeyen adaptör yerine masa güç kaynağımı kullanmaya karar veriyorum zira güç kaynağından gelen voltaj oldukça parazitli.



Servis kitapçığında güç hattında eğer 30mV üzeri dalgalanmalar varsa sorunlar oluşabileceğinden bahsediyordu ki gördüğüm dalgalanmalar ve parazit oldukça fazla...

Masa güç kaynağına geçince hoparlörden gelen cazırtı cuzurtu kesiliyor.

Tek tek RAM'ler söküp takmaya başlıyorum...



Şansa bak! Sorunlu RAM birinciymiş :)



Kolay bir tamir oldu. 5 TL'ye ;) bir retro'yu daha hayata döndürmenin verdiği sevinç ile bir iki ufak işe daha girişip hastayı kapatmaya karar veriyorum...

Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #7 : 22 Kasım 2014, 22:07:23 »
Önce hazır aleti açmışken PCB'deki elektrolitik kondansatörleri değiştiriyorum. Muhtemel 30 senede kurumuşlardır.

Reset devresinin kondansatörü...



Voltaj regülasyon kısmının kondansatörü...



Ve bir başka kondansatör (Neyin parçası olduğunu bilmiyorum ama tombul yaşlı bir elektrolitik kondansatör işte :) )



Bir de parazitli güç kaynağının kocaman kondansatörü...



Bu kadar!!!

Oric tasarımında beğendiğim ve taktir ettiğim bir diğer konu ise çoğunlukla elektrolitik yerine tantalum kondansatör kullanmışlar. Aferim adamlara o zaman bile daha pahalı olmasına rağmen çok daha iyi performanslı ve uzun ömürlü tantalum kondansatörleri kullanmaları taktire şayan ancak muhtemelen Oric zamanında çok pahalıya çıkmıştır. Spectrum veya Commodore kadar popüler olamamasının sebebi bu pahalı tasarım olabilir...

Haa bir de elim deymişken servis kılavuzunda "tavsiye" edilen bir resmi bir modlamayı da yapayım dedim. Özellikle ilk açılıştaki resetleme performansını artırmak adına bir iki modifikasyon yapılması önerilmiş... Modification 63 (b) diye geçiyor... Temelde iki adet direnç ekletiyor PCB'ye...





Ve son olarak kalvye tuşlarını tek tek çıkartıp yılların pisliğini de temizleyince Oric cillop gibi çıkıyor ortaya...





Güzel şık ve sağlam bir aletmiş. Keşke zamanında vakit geçirme fırsatım olsaymış...

Çevrimdışı Alcofribas

  • Yönetici
  • Özgür Retrocu
  • *
  • İleti: 1649
  • "Kahraman olmak, dürüst olmaktan kolaydır" Luigi P
    • Sizin Amstrad
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #8 : 22 Kasım 2014, 22:12:11 »
Yavuz; vallahi Ref ile beraber, 24 veya Braquo seyredermiş gibi seyrettik. Fakat ikimiz de, ekran görüntüsünü görünce RAM arızası olduğunu bildik :)

Neyse, sonu mutlu bitti ya... Bize o yeter...

Eline koluna sağlık!

Hayır ilginç olan, aynı anda iki ORIC konusunun birden açılmış olması. Gerçekten enteresan.

ORIC çok enteresan bir makina. Bir kere klavyesi; dönemdaşlarına ve yurttaşlarına birkaç tur bindirir. Hele Speccy'yi hiç saymıyorum. Fakat; hem bendeki ORIClerden edindiğim izlenim, hem de Tolga Abacı'dan(Cumulus'u geliştiren arkadaş) duyduklarım neticesinde, malzeme kalitesinin 'ucuza ne varsa koyalım abi' den öteye geçemediğini düşünüyorum. Hani tamam, ucuza getirmeye çalışırsın ve arayışa girersin ama, biraz ondan biraz bundan şeklinde bir yaklaşımla tutarlılığı sağlamak zor. Onu da bugün Cumulus meselesinde görüyoruz işte. Uyumlu ve uyumsuz ORICler :)

Güzel şık ve sağlam bir aletmiş. Keşke zamanında vakit geçirme fırsatım olsaymış...
Never too late!

Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #9 : 22 Kasım 2014, 22:17:46 »
Yavuz; vallahi Ref ile beraber, 24 veya Braquo seyredermiş gibi seyrettik. Fakat ikimiz de, ekran görüntüsünü görünce RAM arızası olduğunu bildik :)

Neyse, sonu mutlu bitti ya... Bize o yeter...

Eline koluna sağlık!

Hayır ilginç olan, aynı anda iki ORIC konusunun birden açılmış olması. Gerçekten enteresan.

ORIC çok enteresan bir makina. Bir kere klavyesi; dönemdaşlarına ve yurttaşlarına birkaç tur bindirir. Hele Speccy'yi hiç saymıyorum. Fakat; hem bendeki ORIClerden edindiğim izlenim, hem de Tolga Abacı'dan(Cumulus'u geliştiren arkadaş) duyduklarım neticesinde, malzeme kalitesinin 'ucuza ne varsa koyalım abi' den öteye geçemediğini düşünüyorum. Hani tamam, ucuza getirmeye çalışırsın ve arayışa girersin ama, biraz ondan biraz bundan şeklinde bir yaklaşımla tutarlılığı sağlamak zor. Onu da bugün Cumulus meselesinde görüyoruz işte. Uyumlu ve uyumsuz ORICler :)

E tabi sizde Oric tecrübesi vardır. Benim için bir ilkti. Gerçi spectrum tamiratlarımdan tecrübeliydim ancak zamanında speccy'm de yoktu o ayrı :) . Temelde aslında bunlar zamandaş arcade boardlarından farksız, RAM, ROM, CPU ve hepsini birleştiren bir CPLD bir logic controller, o kadar işte. Aslında bu "basitlik" beni çekiyor bu aletlere...

Oric hakikaten söylediğin gibi enteresan zira dediğin gibi klavye muhteşem, PCB'de kullanılan parçalar "kısmen" kaliteli, PCB daha kaliteli üretilmiş ancak bazı "ucuz"luklar da yok değil. Örneğin voltaj regületörü olarak popüler (ama pahalı) 7805 kullanmak yerine tasarımda daha ucuz olan 7905 yani negatif 5V regülatörü pozitif modda kullanmışlar...

Yine de taş gibi aletmiş, pek sevdim çok şeker bir retro. Tamir edip hayata döndürmekten zevk aldım :)

Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #10 : 22 Kasım 2014, 22:21:00 »
Never too late!

Öyle...

Hemen bi şeyler kaptım canım, mesela... ;)

10 PRINT "HELLO ORIC"
20 ZAP
30 GOTO 10

:)

Aleti 1-2 saat böyle test ettim...

Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #11 : 22 Kasım 2014, 22:23:56 »
Hayır ilginç olan, aynı anda iki ORIC konusunun birden açılmış olması. Gerçekten enteresan.

Diğer konuyu ben farketmedim... Dur bi bakayım...

Çevrimdışı Pe@ceR

  • RAAT
  • Tedavideki Retromanik
  • *
  • İleti: 317
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #12 : 22 Kasım 2014, 22:38:40 »
Elinize sağlık.. Heyecanlı bir fotoroman gibi okudum. Ülkemizde daha çok kişinin bu mükemmel cihazı tanıyıp merak sarması, üzerinde çalışıp böyle mucizeler çıkarması ne kadar hoşuma gidiyor bilseniz..

Birşey sormak isterim.. Bozuk ram'i çıkarıp cihazı çalıştırdığınızda yine normal Oric açılınca gösterdiği gibi 37631 byte RAM göstermiş. Siz bozulan ram yerine başka bir ram mi bulup taktınız? Yoksa verilen RAM bilgisi gerçek boş hafızayı yansıtmayıp izafi bir bilgi mi veriyormuş? Eğer öyle ise oric'İn 64 kb'lık RAM haritasında 16kb'Lık rom kopyasından kalan 48 kb'Lık hafızası net bir şekilde haritalanmıştır HIRES ve TEXT adresleri, karakter karitası bilgisi gibi. Eksik RAM chip ile cihaz nasıl çalışıyor acaba..


Çevrimdışı yavuzg

  • RAAT
  • Retro Meraklısı
  • *
  • İleti: 210
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #13 : 22 Kasım 2014, 22:44:51 »
Elinize sağlık.. Heyecanlı bir fotoroman gibi okudum. Ülkemizde daha çok kişinin bu mükemmel cihazı tanıyıp merak sarması, üzerinde çalışıp böyle mucizeler çıkarması ne kadar hoşuma gidiyor bilseniz..

Birşey sormak isterim.. Bozuk ram'i çıkarıp cihazı çalıştırdığınızda yine normal Oric açılınca gösterdiği gibi 37631 byte RAM göstermiş. Siz bozulan ram yerine başka bir ram mi bulup taktınız? Yoksa verilen RAM bilgisi gerçek boş hafızayı yansıtmayıp izafi bir bilgi mi veriyormuş? Eğer öyle ise oric'İn 64 kb'lık RAM haritasında 16kb'Lık rom kopyasından kalan 48 kb'Lık hafızası net bir şekilde haritalanmıştır HIRES ve TEXT adresleri, karakter karitası bilgisi gibi. Eksik RAM chip ile cihaz nasıl çalışıyor acaba..

Yok elimde 4164 RAM bolca vardı (Spectrum ve arcade kartlarda bolca kullanılan tipte bir RAM bu). Direk mevcut RAM'ı çıkartır çıkartmaz yeni RAM takarak gidecektim ki zaten ilk atışta tutturdum :) Yani Oric'i boş RAM ile hiç çalıştırmadım...

Eski RAM'le cihaz her boot ettiğinde (RAM'lerin hepsini soketledikten sonra) random bir şekilde görüntü veriyordu... Örneğin bir kaç ekran görüntüsü...




Çevrimdışı Pe@ceR

  • RAAT
  • Tedavideki Retromanik
  • *
  • İleti: 317
Ynt: Tamirat: Oric Atmos
« Yanıtla #14 : 22 Kasım 2014, 23:00:03 »
Hmm bunu öğrenmem çok iyi oldu. Ben Oric RAM'lerini oric'e özgü ve çok nadir bulunan bir donanım parçası olduğunu düşünüyordum.

Benim ilk Oric bir zamanlar ram sıkıntısı nedeniyle bozulmuştu. O zamanlar (ki en az 10 yıl öncedir) internetten irtibatta olduğum Oric'çi arkadaşların yolladığı ramleri takarak hayata döndürmüştük.

Cumulus hakkında bilginiz vardır muhtemelen. Oric'in arkasındaki expansion bus'a takılan ve SD-Kartlara konmuş disk imajlarını okuyarak oric üzeirnde kullanmamızı sağlayan bir alet. Bu cumulus benim ilk oric'te çalışmamıştı ve bunun sebebi olarak sonradan değişen ramlar suçlanmıştı. Bu noktada belki yine tek tek ramleri deneyerek cumulusun çalışmasına engel olmayacak bir ram kombinasyonu yaratılabilir..