Gönderen Konu: Havya, Lehimleme istasyonu nerelerde satılıyor? (ve malzeme püf noktaları)  (Okunma sayısı 8944 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Ref

  • Yönetici
  • Özgür Retrocu
  • *
  • İleti: 2379
  • Advanced User Simulator
    • ae unutmadan
İçinde bulunduğumuz siyasi ortam retro muhabbetlerini olumsuz etkiler ve sinir+sıcaktan her yerimizden ter damlarken, yazın ortasında böyle bir başlık açmak cesaret ister:

Bir süredir bu konu üzerine okuma yapıyorum, henüz bir profesyonelle görüşmedim, etrafımda yok, bu bilgileri burada özetliyorum. Korkunç hatalar yapıyorsam lütfen düzeltiniz.

Başlangıç olarak, bizim gibi hobi için lehim yapan insanların en büyük düşmanlarının kalem tipi havyalar olduğunu düşünüyorum.

Malesef piyasada kaliteli havyalara kolay ve ucuz şekilde ulaşmak mümkün değil. Ben teknik lise çıkışlıyım, 14-15 yaşımdan beri bu dandik malzemelerle çalışmaya o kadar alışmışım ki artık alternatiflere yönelmeyi bırakmışım. Fakat bir gerçek var, piyasadaki amatör malzemelerle lehim yapmak mümkün değil. Bunların toplatılması ve bir daha asla ülke sınırlarına sokulmaması gerek. Bu konuda ciddiyim :) 

Kalem tipi havya ile yapılabilecek en büyük iş iki kabloyu birbirine lehimlemekten ibaret olmalı. Pcb işlerine kesinlikle bulaştırılmamalı. Bu forumda bulunan herkesin evinde bir lehim istasyonu bulunmalı, kalem havyaları ise yok etmeliyiz :)

Sadece havya da değil problem, lehim teli de bulmakta zorlanıyorum. Piyasada düzgün lehim teli bulmak için bir elektronikçiler çarşısına girmek şart. Bunların da tipleri ve türleri var, öyle oturduğunuz yerden ısmarlamak isterseniz işiniz zor.

Şimdi anladığım kadarıyla,

A- Havya:

1. Mutlaka bir istasyon almalısınız. Fişe takılan kalem tipi havyalar bizim kullanımımıza uygun değil.
2. Havya alımında istasyon değil, uç önemli. İstasyonu dandik bir marka alsanız dahi bu sadece ömrünü ve gösterdiği ısı ile ilettiği ısının arasında fark olmasına sebep oluyor. Yapılan lehimlemenin kalitesini uç belirliyor.
3. Piyasada 40-100TL arasında gezinen sunline, yihua gibi sonu genellikle 936 ile biten ucuz istasyonlar aslında efsaneleşmiş ucuz lehim istasyonu Hakko 936 modelinin direkt kopyaları. Hakko bu konuda çok ünlü ve tecrübeli, ikinci dünya savaşındaki kamikazelerin uçaklarının lehimlerini onlar yapıyormuş :) 936'dan sonra çıkardığı ürünler de aynı kaliteyi tutturuyor. Malesef bunun kopyaları, orjinali ile aynı performansı veremiyor. Kullanım tecrübelerim ve çılgın okumalarımdan sonra ortaya bir gerçek çıkıyor, parasını verip orjinalini alacaksın. Günümüzde 936 modelinin yerini Hakko FX888D modeli karşılıyor.

Sorun şu ki, Türkiyede hakko bulmak zor. onun için bu başlığın en önemli sorusu geliyor:
Türkiye sınırları içinde Hakko modellerini satan bir dükkan, online shop vs. nerede bulunur?

B- Havya ucu

Kalem havyaların bir problemi de sivri uçlu olmaları. Zaten ucunu değiştiremiyoruz, bir de sivri oluyorlar. İyi bir havya ucu sivri değil, düz tornavida/iskarpela şeklinde olmalı. Bunun sebebi mümkün olduğunca fazla ısıyı en kısa zamanda lehim noktasına ulaştırmak gerekiyor. Sivri uçların yüzel alanı küçük olduğu için lehimin akışkan hale gelmesini sağlamak güçleşiyor, bu da yine ızdıraba yol açıyor. Elbette havya ucunun süper kaliteli bir malzemeden olması herkes tarafından söylenen ve sürekli üzerine basılan bir öğüt.

936 klonlarından bir istasyon alsanız bile bunların problemi, ucuz uç ile gelmeleri, gösterdiği ısıyı tutturamadıkları ve kısa ömürlü olmaları. Fakat, bunlara standard hakko uçları takılabiliyor. Yani 350liraya bir hakko istasyon almak yerine 50 liraya bir istasyon alıp, yine 50 liraya bir hakko uç alıp takabilirsiniz. Uçtan kastım tutmaç kısmı değil, en ucuna takılan metal parça.

C- lehim teli:

Bu acaip şeyler çok basit olması gerekiyor öyle değil mi? Lehim teli de mi üretemiyoruz yani?

Malesef. Türkiye elektronikle kalkınacak falan diyoruz ama lehim teli firmalarına bir göz attım, endüstriyel ölçekte ürettiğimiz birşey yok. Ama neyse ki birçok alanda en azından multicore marka ürünler satılıyor. Fakat bizim gibi hobi için lazımsa, yok, kendime kadar alacaktım diyemiyoruz.

Bize lazım olan şey olabildiğince ince bir lehim teli. Sebep, eğer tel kalın olursa lehimlemek istediğiniz noktaya istediğinizden fazla ve hızlı şekilde lehim akacak ve o noktayı soğuturken lehimin akışkanlığını aniden kaybedebileceksiniz, ayrıca çirkin bir görünüm de yaratacak. Telin 0.5mm'den ince olması tavsiye ediliyor!

Bir başka detay da türlü çeşitlerde lehim teli bulunabiliyor, 7D'de simon beni 60/40 almalısın diye uyarmıştı, ben de bu oran hakkında biraz araştırma yaptım. Evdeki kullandığım rezalet lehim telini de inceledim, ve evet, birsürü lehim çeşidi var. PCB üzerinde kullanılan pota lehim denilen daha dayanıklı bir lehim türü. Bu lehim daha zor eriyor, çarpmalara karşı daha dayanıklı. Bunu alaşımı değiştirerek oluşturuyorlar. Neyse, bize lazım olan üç ana malzeme, Kurşun(pb), Kalay(sn) ve Gümüş(ag). 60/40 dediğimiz lehim teli %60 kalay, %40 kurşun içeriyor. Fakat günümüzde kabul görmüş lehim teli 63/37 denilen ama ortalıkta daha zor bulunan bir tür. 63/37 erimeye başladığında bir anda eriyor ve aniden donuyor. Arada macunlaşma olmuyor. Bir de %2 gümüş içerenler var, kullanmadım fakat surface mount devre elemanları için bunu tavsiye ediyorlar. Sanırım bulduğunuz yerde almalısınız, şart değil ama evde bulunsun az birşey.

Marka? Multicore (loctite) marka amerikan üretimi bulursanız ne ala. Multicore henkel tarafından alınmış, hala devam ediyor. Elbette marka peşinde değilim, lehim teli yüzünden rezil edilmiş bir amiga board'um var elimde, artık düzgün bir şekilde temizlemek istiyorum arkadaşı.

Ben şimdiye kadar içinde 5 kanal rosin flux olmayan tele rastlamadım. Fakat içindeki pasta çam ağacının birşeyinden elde ediliyormuş ve bunların dumanı bayağı zehirli. Fakat günümüzde çevreyi korumak için su bazlı flux olan teller çıkmış, bunlarda "halide free" olarak geçiyor ve tavsiye ediliyor ama, wikipedia bunlara "highly corrosive" demiş. Çok mantıklı, buharlaşan su paslanmaya yol açabilir mi?

Yine bu konuda da online store tavsiyesi bekliyorum, malzeme kalitesi konusunda direnc.net derdime derman olmadı.

TLDR:

1. Hakko lehimleme istasyonu ve kaliteli bir iki farklı uç
2. 63/37 0.46 multicore lehim teli
3. Lehim toplama teli (wick), iyi bir pasta, lehim pompası, kaliteli bir yan keski
4. Tercihen büyüteçli bir üçüncü el (wizofwor ekledi)

alınabilecek yerler var mı, yoksa açıcam dükkanı :)

Çevrimdışı wizofwor

  • RAAT
  • Tedavideki Retromanik
  • *
  • İleti: 327
Yazdıklarını okudukça kendimden şüphe etmeye başladım. Zira kalem havya benim her işimi görüyor. Yakın zamanda da lehim istasyonuna geçmeyi düşünmüyorum. Ancak ileride ısı tabancası almak istersem sıcak hava/lehim birlikte olan bir istasyon alırım. Çok fonksiyonlu şeyleri seviyorum.

Tabi kalem havya'dan kastım 10TL'lik ahşap saplı süper dandik havyalar değil. Süper dandik havyamı hanıma verdim. Plastik kesiyor. Benim kullandığım kalem havya 30W'lık ucu değişebilen tipte olanlardan. Tek sorun havyanın ısındığını anlamamak. Onu da havya fişe taktıktan sonra biraz oyalanarak hallediyorum. Ben devre şemasını tekrar kontrol edip, kullanacağım kabloları keserken o ısınmış oluyor. Ucun çok ince olmasını da -kendimce- havyanın tam ucunu değil biraz gerisini kullanarak çözüyorum.
Gosub ile gidilen yerden goto ile dönen adam

Çevrimdışı Alcofribas

  • Yönetici
  • Özgür Retrocu
  • *
  • İleti: 1649
  • "Kahraman olmak, dürüst olmaktan kolaydır" Luigi P
    • Sizin Amstrad
Şimdi; şu söze hak veriyorum ve benimsiyorum: Kem alet ile kemalat olmaz!. Lakin; ol biraz sakin! Unutma ki, bir de şu var: Detaya takılan özü kaçırırmış.

Diyeceğim o ki; kalem havya iyidir, hoştur. Yeter ki; düzgün lehim yapma tekniğin ve dahi bunun yanında, işe uygun havyan ve ucun olsun. Lehim yaparken bir yandan da plastik kutuyu delme, kabloyu soymak zor geldiği için kablo kılıfını eritme. Delersen-eritirsen de; havya ucunu temizlemeden işe devam etme mesela. Ediyorsan da, lehim topak topak oluyor ve havyanın ucundan akıyor diye kalem havyaya .ok atma :)

Eğer sivri(pointed) uçtan memnun değilsen chisel(iki taraftan eğimli gelen) veya bevel(tek taraftan eğimli gelen) uç alabilirsin. Bir de; 25 bilemedin 30 wattan büyük havya kullanma derim. Elbette doğru düzgün bir marka ve doğru düzgün uçlarla. Misal:

http://www.direnc.net/Weller-SP-25L-25W,PR-13464.html

Lehim tekniği konusunda şu siteyi ve kitabını öneririm. Kitabı malum sitelerde bulunuyor.

Bunları yazdım ama elbette, istasyon konusunda güzel tavsiyeleri ben de duymak isterim.

Çevrimdışı power

  • Retroman
  • ***
  • İleti: 62
    Küçük yaşımdan beri elim havya tutar, bir çok cihazı tamir etmişliğim vardır, bir yıl önce Wizofwor'un lehim yapma konusunda bahsettiği bir teknik, lehim yapma konusunda kendimi geliştirmeme yardımcı oldu, kendi kendime dedimki ben lehim yapmayı bilmiyormuşum,  ::)
     Olayın özü şu, kalem havyanın ucuna bir parça lehim alacaksınız, tabi havya yeni ise ucunun önceden alıştırılıp lehim ile kaplanmış olması gerekli, daha sonra lehim yapılacak noktaya havya ucu tutulup 2 saniye ısıtılır, havya noktayı ısıtırken lehim telini değdirerek erimesi sağlanır, önce lehim teli sonra havya ucu, lehimlenen noktadan çekilerek lehimleme işlmi tamamlanır
      havya ucu etrafında yanan lehim nedeniyle kararmalar olduğunda top tel ile güzel bir şekilde temizlenebilir, temiz uçla yapılan lehim daha sağlıklı oluyor  :D

Çevrimdışı gibraltar

  • Retroman
  • ***
  • İleti: 97
Pasta, havyanın ucunu temizlediği gibi sürüldüğü malzemenin de lehimi güzelce almasını sağlar.
Pasta yerine reçine de kullanılabilir.
Lehimi çok ısıtıp yakmamak gerekir.
Tek tarafı kesik uçlu kalem havya her zaman iyidir.
Weller en iyi havya markasıdır.

Lehim, havya deyince aklımda sadece bunlar kalmış. :)
Bilgehan Korkmaz

Çevrimdışı wizofwor

  • RAAT
  • Tedavideki Retromanik
  • *
  • İleti: 327
Püf noktları sıralıyorsak eğer:

Hala üçüncü eliniz yoksa bir tane edinin. Bu güne kadar boşuna saç baş yolduğunuzu göreceksiniz.
Gosub ile gidilen yerden goto ile dönen adam

Çevrimdışı Ref

  • Yönetici
  • Özgür Retrocu
  • *
  • İleti: 2379
  • Advanced User Simulator
    • ae unutmadan
Püf noktları sıralıyorsak eğer:

Hala üçüncü eliniz yoksa bir tane edinin. Bu güne kadar boşuna saç baş yolduğunuzu göreceksiniz.

ekledim listeye

Çevrimdışı ozayturay

  • Retroman
  • ***
  • İleti: 76
  • Commodore Forever
@Ref:

7DX'de kullandığım lehim telinin 60/40 oranlı olduğunu ve memnun olduğumu söylemiştim. Türkiye'de de genelde Sn60Pb40 lehim telleri bulunuyor. Sn63Pb37 lehim telleri ise senin de dediğin gibi çabuk erimesi ve çabuk donması (eutetic alloy olması) sebebiyle hobi elektronikçileri tarafından daha çok kullanılıyormuş.

https://en.wikipedia.org/wiki/Solder

Sn62Pb36Ag2 ise daha sağlam olduğundan genelde SMD bileşenlerin lehimlenmesinde ve genelde tel şeklinde değil de krem lehim şeklinde solder paste dispenser denilen şırıngalarla veya stencil denilen kılavuzlar yardımıyla spatula benzeri bir gereçle sürülerek ve SMD bileşenler dizildikten sonra sıcak hava tabancasıyla veya özel fırınlarda ısıtılarak kullanılıyormuş.

Ben de son zamanlarda lehim konusunda oldukça mesafe katetmiş bir kardeşiniz olarak birkaç tavsiyede bulunayım:

* Sıcak hava istasyonu şeklinde olmasa bile en azından 936 tarzında sıcaklık ayarı olan bir cihaz kullanın.
* Mutlaka şu bulaşık süngerine benzeyen temizleme zımbırtılarından kullanın. Ben eskiden temizlik için sadece lehim pastası kullandığımdan pastanın dibi lehim kalıntılarıyla doldu. Bu kesinlikle yanlış bir kullanım.
* Havyanın ucunu ekstradan temizlemeniz gerekirse krem şeklindeki pastalardan faydalanabilirsiniz.
* Temizlik işleminden sonra biraz lehim teli eriterek aşırıya kaçmadan havya ucunu kaplayın.
* Her ne kadar lehim teli pasta içerse de lehim yapacağınız alan üzerinden Flux Pen ile geçerek eriyen lehimin yerini daha kolay bulmasını sağlayabilirsiniz.
* PCB'ye lehim yapıyorsanız 45 derecelik açı ile hayvayı tuttuğunuz el tarafında pad ve komponentin bacağını birlikte ısıtırken lehim telini de diğer elinizle havyaya değdirmeden pad ve komponen bacağının diğer tarafına değdirin. Isı iletiminin zor olduğu ground plane v.b. yerlere lehim yaparken (veya havyanız iyi ısıtmıyorsa her zaman) erimenin başlaması için çok kısa süre lehim telini havya ucunun olduğu tarafa değdirip hızla diğer tarafa çekerek işlemi kolaylaştırabilirsiniz.
* İki teli birbirine lehimlerken önceden iki teli de lehimle kaplamak (pre tin) işinizi büyük ölçüde kolaylaştıracaktır.

Hobi düzeyindeki işler için çok pahalı bir istasyon almak gerekmiyor bence. Ben klon 852D+ kullanıyorum ve gayet memnunum. :)

http://www.sanalpazar.com/Sunline-852d-sicak-Hava-Uflemeli-Havya-Istasyon__isp30302994


Sıcak hava üfleme kısmı lazım değilse 936b'ler bile işinizi görecektir. ;)

http://www.sanalpazar.com/Sunline-H-936b-Isi-Kontrollu-Havya-Istasyonu__isp30303409

Uçların da çok kaliteli olması gerektiğine katılmıyorum. Aynı satıcının sattığı ve grade A/B/C diye derecelendirdiği klon Hakko uç setinden sırf uç çeşitlerini daha iyi tanımak için en dandik olanı aldım ve hala gayet problemsiz olarak kullanıyorum. Bu tarz uçlar maalesef Türkiye'de çok pahalı, üstelik orjinal olduklarını da sanmıyorum. Türkiye'den bir tanesini alacağınız paraya yurt dışından set halinde getirtmek mümkün.

Ebay 10'lu Setler
Ebay 12'li Setler

AliExpress 10'lu Setler
AliExpress 12'li Setler



Ben en çok chisel uçlardan 2.4D'yi kullanıyorum ama daha hassas işler için 1.6D veya 1.2D kullanılabilir. SMD entegreleri drag soldering yöntemiyle lehimlemek için C serisi uçlar özellikle 4C kullanılıyormuş. İki hafta sonra senelik izne ayrılınca bu yöntemi de deneyeceğim kısmetse.

Bu arada EEVBlog'dan Dave Jones'un Lehim Yapma Teknikleri videoları bu konuda gayet güzel bir kaynaktır:

http://www.youtube.com/watch?v=J5Sb21qbpEQ

http://www.youtube.com/watch?v=fYz5nIHH0iY

http://www.youtube.com/watch?v=b9FC9fAlfQE

Ayrıca lehim yapmak bir yetenek değil öğrenilen birşeydir, pratik yaptıkça daha güzel sonuçlar elde edersiniz. Bol bol pratik yapın. ;)
http://www.retrodergi.com - http://www.e-turay.com

* Commodore 64C, 1541-II
* Amiga 500, Cortex Floppy Emu

* XBox (TSOP Flash, XBMC)
* Wii (SoftMod, USB Loader GX)
* PS3 Slim (Rogero Cobra, webMAN + mmCM)
* PS2 (FHDB, OPS2L)
* PS1 (ModChip)
* XBox360 (JTAG, Aurora)

Çevrimdışı ozayturay

  • Retroman
  • ***
  • İleti: 76
  • Commodore Forever
Püf noktları sıralıyorsak eğer:

Hala üçüncü eliniz yoksa bir tane edinin. Bu güne kadar boşuna saç baş yolduğunuzu göreceksiniz.

O üçüncü ellerin çok dandikleri var piyasada eğip bükmeye gelmiyor elinde kalıyor insanın.

Benin naçizane tavsiyem yer sorununuz yoksa ve bu işlere gönül verdiyseniz şu iki aksesuar olmazsa olmaz:

http://www.sanalpazar.com/Zd-11e-Pcb-holder-Pcb-Kart-Standi__isp40025069

http://www.sanalpazar.com/Sunline-8066d2-7c-Akrobat-Buyutec-Mercek-8x__isp35872622


PCB holder yüzyılın buluşu zaten fazla söze gerek yok.

Lambalı büyütecin benim de aldığım florasanlı modeli baya bir ısı yayıyor, yazın çalışırken biraz sorun olabilir. Led'li modeller daha pahalı ama tahminim daha az ısı sorunu yaşarsınız. Aydınlatma performansı hakkında yorum yapamayacağım ama.

Bir de yavuzg üstadın sayesinde haberim olan USB mikroskop tarzı bir cihaz var sipariş verdim yolda. :D

http://www.ebay.com/itm/361336682681
http://www.retrodergi.com - http://www.e-turay.com

* Commodore 64C, 1541-II
* Amiga 500, Cortex Floppy Emu

* XBox (TSOP Flash, XBMC)
* Wii (SoftMod, USB Loader GX)
* PS3 Slim (Rogero Cobra, webMAN + mmCM)
* PS2 (FHDB, OPS2L)
* PS1 (ModChip)
* XBox360 (JTAG, Aurora)

Çevrimdışı cengizermis

  • RAAT
  • Tedavideki Retromanik
  • *
  • İleti: 324
  • Cengiz's Retro Gameroom @youtube
Yaptığı en ince iş olarak kapasitör, direnç , IC yuvası, kartuş soketi vb lehimlemek olan biri olarak söylüyorum aşağıdakileri, yani çok anladığımdan değil. İnce bacaklı custom konsol işlemcilerinden ince bacaklı ramlerden vb en az 3cm uzakta dururum mazallah yakarım diye.
Yinede:
Yaptığım işlerin tamamını 10-15 liralık değişebilir uçlu mavi plastik saplı bir modelle yapıyorum. Bildiğim kadarı ile 30 w. Bu işlere ilk başladığımda her projeden önce mecburen uç değiştiriyordum çünkü lehimle bir türlü kaynaşmıyordu iki üç kullanım sonrası.
Havyam resimdekine oldukça benzer bir model:

Söz konusu havya 48 saat açık unutulmuştur :P parlaklığını yitirmesine rağmen fonksiyonları hala sağlamdır :)

E akabinde temizliğin önemini anlamış olduk:
Lehim havyası ucunun sünger yöntemi ile temizlenmesi daha sık görülse de ben pasta+ kalın bulaşık teli  yumağı kullanıyorum. TEl yumağı hani şu bulaşık yıkarken kullandıklarımızıdan. normalde bunların özellkle lehim yapanlar için olanları var ki kalitelileri oldukça pahalı. Benim durumumda ufak bir kavanoza bulaşık telini tıkıştırmak iş gördü. Bu yöntem sayesinde 1,5 yıldır hiç uç değiştirmedim.


profesyonel yaklaşım için:
http://image5.sahibinden.com/photos/15/19/20/197151920ebr.jpg

Uç:
Yaptığımız işin doğasına göre kullanılan uç değişmeli ama ben sivri uçlu standart uçlardan kullanıyorum, elektronik parça satan  dükkanlardan:


Ama hem sivri uç olsun hem de keski uçlu havyanın kolay ısıtma özelliklerini de bir miktar kullanayım dersen şu uç sanırım en kullanışlı modellerden:


ama tabi daha kalın telleri eritmek için ve ya shielding sabitlemek için kalın parçalar lehimlemen gerekirse hem kalın bir lehim teli hemde bir çeşit keski/tornavida benzeri uçlu model kullanmalı.

TEL:
bluemavi.com da metre işi satılanlar işimi görüyor. (telefonumu verecektim az kalsın refleks olarak).
Benim için ince çok da şart değil. Özellikle benim durumumda karakutularda vb anahtar sabitlerken ince teller cm cm gözden kayboluyor. o iş için ultra kalın bi tel kullanıyorum. (havya zar zor yetiyor tabi.
Kullandığım en ince tel, 0,75.

TEKNİK:
En önemlisi bu ama herkesin bir popisi var!
Benimkisi : Derve elemanı ve elemanın tutturulacağı noktayı havya ucuna aynı anda değdirip ısındıklarına emin olunca veriyorum teli. tel otomatikman parlak svri bir kubbe şeklinde lehim noktasını kaplıyor.
Birde bu işlemi 50-60 kere yapacaksanız zamanlamayı içinizden sayarak yapabilirsiniz. ilk bir kaç bacakta 3 saniyede ısındığı kanısına vardıysanız, diğer bacaklar içinde ısıtma esnasında 3e kadar sayarak seri bir şekilde ilerleyebilirsiniz. (agrandizör hesabı gibi :P)

Lehim temizlemek için proskit marka lehim emme fitili kullanıyorum.
Standart/adi pompamın yanısıra birde şunu aldım, henüz kullanacak iş çıkmadı:
http://cdn3.n11.com.tr/a1/1024/14/05/14/51/15/51/34/82/69/62/06/77/5197644225183203122.jpg

simon ve wizofwordan sonra tavsiye vermek pek olmadı tabi ki, onlar benden çok daha deneyimli bildiğim kadarı ile.


Cengiz's Retro Gameroom @youtube:
http://www.youtube.com/user/cengizermis1